Gyzgyn - "seydi" teg entryler

Seýitnazar Seýdi (1775-1836)

gyzgyn — Tue, 04 Dec 2018 03:27:45 +0000

Türkmen edebiýatynyň taryhynda öz döredijiligi bilen şöhratlanan şahyrlaryň biri-de Seýitnazar Seýdidir. Türkmen halkynyň iç we daşky duşmanlaryna garşy göreşe Seýdi diňe bir döredijiligini däl, eýsem özüniň bütin ömrüni, takdyryny şoňa baglan şahyrdyr. Seýdi watançy şahyr hökmünde nesilleriň aňynda ýaşaýar.
Seýdi ärsary türkmenlerinden Habyp hojanyň ogludyr. Ol 1775-nji ýylda häzirki Garabeköwül raýonynyň Lamma obasynda eneden dogluwdyr. Ol ömrüniň köpüsini Amyderýa töwereklerinde geçirýär.
Ol başlangyç bilimi öz obalarynda alýar. Sonra bolsa Hywadaky "Şirgazy" medresesinde okaýar, şol ýerde Zelili bilen dostlaşýar we dogan okaşýa. Seýdi öz döwrüniň ylmyny alan we halk deredijiliginden peýdalanan, edebi eserleri köp okamak bilen öz gözýetimini giňelden sowatly şahyr bolupdyr.
Seýdi uly maşgalada ýaşapdyr. Ol bu barada "Gal indi", "Goşa pudagym" diýen eserlerinde maglumat berýär. Seýdi Hatyja diýen gyzy halaýar we şoňa öýlenýär. Ondan dört ogul we iki gyz dünýä inýär. Ogullarynyň ählisi ýaşlykdan ýogalýar, gyzlar barada bolsa şu wagta çenli maglumat ýok.
Söýgüli aýaly Hatyja ýogalansoň, il-günüň maslahaty bilen Şemşat atly dul aýala öýlenýär. Seýdi il-günüň parahat ýaşaýşyny goramak üçin ata çykan serkerde şahyr bolupdyr. Seýdi hakykaty söýýän, batyr, gorkmazak ýolbaşçy bolupdyr.

Seýdi diýer mert ähline baş özüm,
Muhannesler bile daýym kaş özüm.

Ýöne Buhara emiriniň ýaragy düzüw goşuny bilen bularyň oýny deň gelmeýer. Netijede, Seýdi dagy ilki Hywa, soňra dosty Zeliliniň ýurduna göçup gitmeli bolýar.
Ömrüniň soňky demine çenli bu ýerde-de Seýdi il-günüň hyzmatyna ýarapdyr. Ol egri gylyjyny näkeslere tarap işledipdir.
Seýdi, takmynan, 1836-nji ýylda aradan çykypdyr. Onuň ölümi barada halk içinde dürli rowaýatlar bar.

1. SEÝDINIŇ POEZIÝASY:
Seýdiniň döredijilik işine haçan başlandygy belli däl. Ýöne onuň ýaşlykdan şygyr düzmäge başlandygy duýulýar. Seýdi zamanasynyň gowy däplerini goşgy setirlerine geçirip, diňe bir wagyz nesihat bermek bilen däl, eýsem olary durmuşa geçiriji hökmünde hem çykyş edýär.
Onuň döredijiliginde watançylyk, harby gahrymançylmk, sosial deňsizlik, durmuşy, yşk söýgi, dostluk temalary orun tutýar. Seýdiniň il - ýurt, halk baradaky pikirleri öz biografiýasy bilen gös-güni baglanyşyklydyr.

1.1. Seýdiniň watançylyk, harby-gahrmmançmlyk temasy:
Seýdiniň döredijiliginde watançylyk, harby- gahrymançylyk temasynyň uly orunlarynyň birini eýelemegi onuň ýaşan döwri bilen berk baglanyşyklydyr.
Seýdiniň önüp-ösen ýeri bolan Amyderýa boýunyň ilaty Buhara emirleriniň talaňçylykly ýörişleriniň mekany bolupdyr.
Seýdi öz watandaşlarynyň azat durmuşy, ülkesiniň bähbidi üçin duşmanlara garşy eli ýaragly söweşipdir we türkmen ýigitlerini şol göreşe çagyrypdyr. Seýdi şu tema degişli "Görülsin indi", "Goçaklar", "Baraly begler", "Baraýlyň", "Dönmenem begler", "Lebap içre", "Gal indi" ýaly şygyrlary döredipdir.
Seýdi "Görülsin indi" şygrynda Buhara emirleriniň Amyderýa ýakasyndaky ýaşaýan ilata görkezýän görgüleriniň indi çydamsyzdygyny we indi şeýle ýagdaýda ýaşamagyň mümkin däldigni, parahat ýaşaýyş üçin göreşe çykmalydygyny janygyp aýdýar:

Gorky ede-ede ryswamyz çykdy,
Herne kysmat bolsa, görülsin imdi!
Zalym duşman ahyr ýurdumyz ýykdy,
Köp ýatdyk, ýaranlar, turulsyn imdi!

Seýdi duşman bilen bellisini etmäge, onuň bilen arany açma-ga.onuň zulumyndan diňe güýç, söweş bilen halas bolmaga halky çagarýar:

Agzymyz bir etsek tükel ärsary,
Duşman geçe bilmez derýadan bäri...

Şahyr bu göreşde diňe ärsarylaryň birleşmeginiň ýeterlik däldigini, ähli türkmenleri birleşdirmek maksady bilen çykyş edýär. "Baraýlyň" diýen şygrynyň ilki setirlerinde şahyr galkyndyryjy pikirler bilen halka ýüzlenýär:

Duşman geldi, Lebap boýun ot eýläp,
Turuň, begler, ol döwüşe baraýlyň!...

Sendiniň bu goşgulary ýigitlere öz güýjüne ynanmagyna, gujr-gaýratlarynyň artmagyna medet berýär, olaryň edermen bolmaklaryna itergi berýer:

Seýdi aýdan geçsem şu gün janymdan,
Lebap daşyn boýap gyzyl ganymdan,
Namart ýngit gitsin meniň ýanymdan,
Är deý durup, şol söweşe baraýlyň.

Şahyr goşgularynda söweşde agzybirligiň bolmagyny söweşiň birinji şerti edip goýýar. Ol egindeşleriniň, mert, ugurtapyjy bolmagyny isläpdir, gorkaklary, namartlary ýigrenipdir. Şonuň üçin şahyr göreldeni özünden başlapdyr:

Seýdi çykdy atyn, ýaragyn besläp,
Gan gördi gözlerim, ýürek elesläp,
Gaçmanam öler men, köp leşger taslap,
Söweş üçin çykdym, dönmenem begler.

Seýdi dagynyň Mirhaýdara garşy alyp baran söweşi şowsuz gutarypdyr, öz ýaşan ülkesini taşlap gitmäge mejbur edilende, şahyr "Lebap hoş imdi", "Gal imdi" ýaly ajaýyp goşgularynda aýralygyň nähilidigini täsirli beýan edýär:

Sakar ili bilen ärsary bolup
Biz gitdik, sen galdyň, Lebap hoş imdi,
Kimse aglap gitdi, kimseler gülüp,
Kimse çekip dürli azap, hoş imdi.

Seýdi watan, gahrymançylyk temadan ýazan şygrlaryny halk köçüligine düşnükli dilde, dörtleme goşgy formasynda ýazypdyr.

1.2. Söýgi, dostluk temasy:
Seýdi söýgi, dostluk temasynda hem bir topar liriki goşgular düzüpdir. Olardan "Gel, Arzygül, görşeli", "Gördüm owadan", Garagaç", Näzli han, saňa", "Habar ber, gardaşym", "Zelili" ýaly goşgulary görkezmek bolar.
Seýdiniň dostluga, yşk-söýge bagyşlap ýazan eserlerinde dünýewi durmuşy söýmek, azat söýginiň tarapyny tutmak, dostlukly gatnaşyk etmek ýaly progressiw pikirleri öňe sürüpdir. Seýdi yşk-söýge degişli goşgularynyň ençemesini Hatyja bagyşlapdyr. Seýdi "Soltan Hatyja" diýen goşgusynda öz söýgülisini "Gözeller içinde Soltan" hasaplap, şeýle diýýär:

...Ýanaşanda, seniň bilen deň bolmaz,
Segsen gyz, segsen müň juwan Hatyja!

"Gördüm owadan" diýen goşgusynda Seýdi gelin-gyzlaryň näziniň syratlaryny, mähirli keşpleriniň waspyny ýetirýär. Seýdi ynsan soýgüsini ýokary dereje göterýär, ony ýaşaýşyň hamyrmaýasy hasaplaýar. Adamlar arasynda dostluk, gumanistik garaýyşlar Seýdiniň "Habar ber, gardaşym", "Zelilim" diýen şyyrlarynyň içinden eriş-argaç bolup geçýär. Şahyr:

Il-gün aglar, görse meniň halyma,
Seniň üçin ser goýar men ölüme -

setirlerinde dostunyň hatyrasyna ölmege-de taýýardygyny aýan edýär. "Habar ber, gardaşym" diýen goşgyny Seýdi aýdyşyk (sorag-jogap) formasynda düzüpdir. Iki dost biri-biriniň dünýä garaýşyny, akyl pähimini barlap görýär. Goşguda dostlukly gatnaşyk, adam-adamy hormatlamak ideýa örän inçelik bilen yzarlanýar.

1.3. Pemzaj we at, bedew temasy:
Seýdi öz dörednjiliginde Türkmenistanyň gözel tebigatyny ussatlyk bilen suratlandyryp bilen şahyrdyr. Şahyryň "Sen çölüň" diýen şygry peýzaj barada döredilen şygyrlardan özüniň çeperçiligi, akgynlylygy taýdan ýokarda durýar. Seýdi türkmen topragynyň giňdigini, meýdanlarynyň dürli ösümliklerden, mallardan doludygyny ussatlyk bilen suratlandyrypdyr:

... Üsgünde boz maral, keýikler gezer,
Garagöz mallaryň bardyr, sen çöluň.
Üstünde ýaýlaýyp myrada ýetsek,
Lälezar güllerň bardyr, sen çölüň!

Seýdiniň "Üsti bedewiň" diýen goşgusy mert ýigitleriň ýoldaşlary bolan bedew atlara bagyşlanýar.Ol ökde seýis hökmünde bedewiň gylyk-häsiýetini ökdelik bilen beýan edýär:

Münende şaý bolsa tükel esbaby,
Tagty Süleýmandyr üsti bedewiň.

Şahyr bedewi ýigidi maksat-myradyna ýetirmekde uly rol oýnaýan zat hökmünde görkezýär:

Dal bedew ýigidi ýetir myrada,
Ajap hoş görkezer ýakyna, ýada,
Bilseňiz, ýaranlar, öter dünýäde,
Döwletli döwrandyr üsti bedewiň.

2. Seýdiniň poeziýasynyň dili, çeperçiligi, goşgy formalary:
Seýdiniň döredijiliginde düşünmesi kyn arap-pars sözleriniň belli bir derejede bar bolmagyna garamazdan, şahyryň şygyrlarynyň dili, esasan, düşnükli, halk dilidir. Ýöne Seýdiniň gazallary, bäşlemeleri, altylamalary agyr dilde ýazylypdyr.
Seýdiniň şygyrlarynyň köpüsi dörtleme /murapbag/ formasyndadyr. Seýdiniň dörtlemeleriniň hemmesiniň bogun sanlary deň däldir.
Seýdi Gündogar poeziýasynyn týug formasynda hem goşgy düzmegi başarypdyr. Týug formasynda kapyýa deregine omonimler ulanylypdyr. Seýdi eserlerinde meňzetmeleri, deňeşdirmeleri we ene-de ençeme çeperçilik serişdelerini ýerlikli we ýeterliki ulanypdyr.

3. Seýdi soňky döwürde
Seýitnazar Seýdi XIX asyr türkmen klassyky edebiýatynda watançylyk, harby-gahrymançylyk temasyny ýokary dereje ýetiren serkerde şahyrdyr. Şahyryň eserlerini ýygnamak, ony halk arasyna ýaýratmak işleri alnyp baryldy.
Häzir onuň goşgularynyň iň gowulary Türkmenistan Ylymlar akadsmiýasynyň Magtymguly adyndaky Edebiýat institutynyň golýazmalar fondunda saklanýar. Seýdýniň goşgular ýygyndasy 1926, 1940, 1942, 1943, 1955, 1959, 1976-ýyllarda neşir edilip, halka hödürlendi.
Şahyryň eserleri rus we doganlyk halklaryň diline terjime edildi. Şahyra bagyşlanyp G.Burunow "Seýdi" dramasyny, H.Taňryberdiýew "Egilmez baş", Nazar Geldiýew "Seýdi" peýsasyny deretdiler.
Suratçy Ýarly Baýramow Seýdiniň mert, watançy obrazyny-portretini döretdi. Kompozitorlar şahyryň sözlerine aýdymlar döretdiler.
Türkmen halky özüniň Seýdisini türkmen klassyky edebiýatynyň taryhynda harby-gahrymançylyk lirikanyň ussady diýip tanaýar.

GURBANDURDY ZELILI (1780-1846)

gyzgyn — Tue, 04 Dec 2018 03:04:31 +0000

Zelili beýik watançy, gumanist, ökde lirik şahyr bolupdyr. Zelili Magtymgulynyň ýegeni, onuň progressiw ideýalaryny dowam etdirijidir.
Gurbandurdy Zelili Gürgeniň Garaguzy obasynda 1780-nji ýyl-da eneden bolýar. Zeliliniň önüp-ösen ýeri Etrek, Gürgen, Garrygala sebitleridir.
Zelili oba mekdebinde, soňra bolsa Hywadaky "Şirgazy" medresesinde okapdyr diýen maglumatlar bar.
Zelili-zelil, horlanan, ejiz düşen diýmekdir. Onuň bu lakamy ýaşaýşy-durmuşy bilen baglanşyklydyr. Zeliliniň esasy kesp-käri kümüş, demir ussaçylygy bolupdyr. Zelili öz güzerany barada şeýle ýatlaýar:

Kyn boldy güzeran, düşdük bir hala,
Kemdest bolduk niçe başyň içinde.

Zelili Döndi diýen obadaş gyzy gowy görüpdir. Oňa bagyşlap "Döndi hanym", "Janymyň jananasy" ýaly şygyrlar düzüpdir.Ýone Döndi öýlenmek Zelilä başartmaýar. Zelili Nury atly gyza öýlenip,onüň bilen ömrüniň ahyryna çenli ýaşaýar.
Häzir Zeliliniň nebereleri Garrygala töwereklerinde ýaşaýar. Zeliliniň döwründe halky ezen, türkmenlsr babatda talaňçylyk syýasatyny ýöreden hanyň biri-de Muhammet rahýamdyr. Onüň hanlyk süren döwründe (1806-1825) türkmenleriň ýagdaýy agyr bolupdyr. Şu ýagdaýlaryň hemmesi diýn ýaly Zelilinyň döredijiligide öz beýanyny tapypdyr.
Zelili ömrüniň ýedi ýylyny Hywada ýesirlikde geçirýär. Diňe Muhammetrahym han ölenden soň, 1826-njy ýylda gökleň turkmenleri Hywadan Garrygala göçýärler. Zelili hem şolar bilen göçüp gelýär.

1. ZELILI WE SEÝDI:
Zeliliniň döwürdeşi, dosty, kyýamatlyk dogany serkerde şahyr Seýdi bolupdyr. Seýdi bu barada „Gal imdi“ elsgiýasynda ýatlaýar.

...Kyýamat gardaşym, molla Zelili,
Sen yzymda düzüp dessan gal imdi.

Zelili şahyr hem "Seýle gideli", "Nyşan Seýidi, "Salam Seýdi" ýaly goşgularynda öz doganyny ýatlaýar, öz durmuşyny, ýesirlikdäki hor-zar günlerini beýan edýär:

Sürüldiler il barysy ýeňşeşip,
Pyganyna daglar-daşlar gymşaşyp,
Asman joşa geldi, zemin gowşaşyp,
Bulutlar durdular nala, Seýidi...

2. Zeliliniň deredijiligi we tematikasy:
Zelili bir topar liriki goşgularyň awtorydyr. Onuň edebi döredijiliginde il-güne degişli, sosial-deňsizligi görkesýä. Mert we namartlara degişli öwüt-nesihat beriji, söýgi temadaky çeper şygyrlar uly orun tutýar.
Zeliliniň döredijilngi özüniň manylylygy we çeperçiligi bilen tapawutlanýar. Zelili döredijiliginiň irki döwründe ahlaky häsiýetde goşgular Düzündir. Zeliliniň döredijiliginiň ikinji döwri onuň Hywa ýesir edile den soň başlanýar. Çünki bu dowürde watançylyk duýgusy, il-gününi, ýurduny söýmek hyjuwy has-da güýçlenýär.

2.1. Zeliliniň watançylyk goşgulary:
Zeliliniň döredijiligiňde il-güni, ýurdy söýmek we halkyň agzybýr, erkin durmuşyny goramak pikirleri uly orun tutýar.Duşmanlar tarapyndan tozdurylan obalara, ýesir edilen oglan-gyzlara şahyr gynanmak bilen, şeýle zalymlyga garşy çykýar.
Şahyr Etregiň, Gürgeniň keşbini, tebigatany "Watanym seni" şygrynd uly joşgun bilen suratlandyrypdyr:

Sugunly, umgaly, çal goçly daglar,
Belenten pestine akan bulaglar,
Sowuk suwly, ter çemenli awlaglar,
Köňül arzuw eýlär watanym, seni!

Zelili bu goşgusyny ýesirlikde ýazypdyr. Ol ähli ýesirleriň adyndan il-ýurda söýgi besleýär.
Zelili "Nyşan Seýidi" diýen şygrynda ýesirlikde geçiren günleri, zulumdan ýaňa çekýän ejirlerini, ýurt aýraçylygyny suratlandyrýar:

...Gözel iliň şeýle bolanna dözmän,
Men aglaryn, sen hem agla, Seýidi.

Şahyr hemişe watanyna gowuşmagyny arzuw edipdir. Muny şahyryň "Pul diýip aglar" goşgusyyda görmek bolýar:

Her kim düşse garyp ýere,
Zarlar watan, il diýip aglar.

Zelili il-ýurt barada ýazmak bilen birlikde, onuň ýigitlerini mertlige, batyrlyga çagyrypdyr. Şahyr "Dert galar" goşgusynda:

Ýowuz ýerde ganym ýüzbe-ýüz gelse,
Yzyn dönmez, namart gaçar, mert galar –

diýip, mertler bilen namartlary deňeşdirýär.

2.2. Sosial-tankydy goşgular:
Zelili öz halkynyň süýthorlar,ruhanylyr tarapyndan ezilýändigini görüpdir. Olary tankytlap, şahyr "Elli ýaşyň için-de", "Käre döndi", "Ýagşydyr", "Gider sen", "Şaýly bolmasa" ýaly şygyrlary döredipdir.
Zeliliniň "Elli ýaşyň içiňde" diýen şygrynda onuň döwründäki halkyň ömrüni ýeter- ýetmezlykde, kemsidilmekde geçirýendigi beýan edilýer:

Gaýgy-gamsyz meniň wagtym ötmedi,
Gezmedim hiç köňül hoşuň içiňde.

Sosial-deňsizlik tema "Käre döndi" diýen şygrynda has-da aýdyň beýan edilýär. Şahyr ýazyjy synpyň pyssy-pyjrlyklaryny görkezip, halkyň ganyny sorýan han-begleri zäherli ýylana meňzedýär.

Şu eýýamda niçe baýlar,
Göýä çakjak mara döndi.

Şahyr ruhanylaryň halky din ady bilen aldaýandyklaryny görkezýär:

...Işan, sopy hem mollalar
Barysy betkäre döndi.

Zelili "Şaýly bolmasa", "Ýagşydyr" goşgularynda öz döwrundäki höküm süren sosial-deňsizligi görkezýär.

Berimsiz beglerden, bahyl baýlardan,
Çöle çyksaň, erkek çopan ýagşydyr.
Hiç sana goşulmaz, bir göze ilmez,
Her ýigidiň golda bary bolmasa.

Şahyr zähmetkeşleriň garyp ýagdaýa düşmegini köp ýagdaýlarda "pelegiň" üstüne ýükleýär. Zelili ezijileri diňe tankytlamak bilen çäklenipdir. Ol bu meselede Azadynyň, Magtymgulynyň öňe süren pikirlerini dowam etdiripdir.
Zeliliniň sosial-deňsizlige degişli döreden goşgulary dörtleme formasynda düzülipdir.

2.3. Söýgi lirikasy:
Zelili söýgi temasynda hem birtopar goşgy ýazypdyr. Olara "Haraýym Döndi", "Ýar senden", "Bolmasa", "Janymyň jananasy" ýaly goşgulary döredipdir.
Ol bu temadan ýazan goşgularynyň köpüsini Dönde bagaşlapdyr. Zeliliniň Dönde bolan garaýşy, onuň, yzynda sergezdan bolşy we durmuşdan zeýrenişi bu goşgularynyň içinden eriş-argaç bolup geçýär.

Eý ýaranlar, Döndi hanym
Her sözümiň kekinjidir.
Gutulmaz bu ýazy-gyşym,
Böwrüme ýaman sanjydyr.

ýa-da

Kişi kişä mundag sütem kylarmy?
Eý-ä dostlar, beýle ters iş bolarmy?
Şir elinden awun şagal alarmy?
Bu işlere aklym haýrandyr meniň.

Şahyr "Bolmasa" goşgusynda ýaşlaryň biri-birini tanap, halap durmuş gurmaklarynyň tarapdary bolup çykyş edýär:

Dünýäde bet işdir zor bilen bermek,
Birewiň birewe meýli bolmasa.

Şunuň bilen birlikde Zelili gelin-gyzlaryň el hünärlerini, görk-görmeklerini, adamkärçiliklerini hem wasp edipdir;

Ýüzleri nurana Hurmydy taban,
Kaddy şemşat erer, zülpi huraman,
Dişleri dürdäne, lagly Badahman,
Gel, Seýidim, ýara seýle gideli.

2.4. Zeliliniň öwüt-nesihat goşgulary:
Zeliliniň öwüt-nesihata degişli şygyrlary onuň döredijiliginde uly orunlaryň birini tutýar.
Olara "Ýaraşmaz", "Diýmek biläni", "Özgeden bolmaz", "Bigana ýagşy", "Bellidir" ýaly şygyrlar degişlidir. Synçy şahyr ozüniň "Ýaraşmaz" diýen şygrynda adamlaryň däbine, özlerini alyp baryşlaryna we haýwan-laryň, guşlaryň gylyk-häsiýetlerine degişli birnäçe pikirler ýöredýär

Asly musulmana dininden dänmek,
Ömre ygtybar, jan barlygyna ynanmak,
Begres geýip, bile kemer guşanmak,
Çölde gezen çopanlara ýaraşmaz.

Zeliliniň "Başda bellidir" şygry durmuş tsjribesi esasyn-ýazylypdyr.

Bolajak ýigit ýaşlykdan,
Ol owal başda bellidir.
Ula-kiçä ÖZUN aldyr,
Deň bilen düşda bellidir.

Şahyryň "Özge dem bolmaz" diýen şygry başdan-aýak öwüt-nesihat häsiýetlidir. Zelili bu şygrynda dogry sözlüligi ündemegi, gybatkeşlegi, ýalançylygy ýazgyrmagy maksat edinipdir.

Zelili sözlegin herne bileniň,
Tiliňde bolmasyn gybat ýalanyň,
Uly iliň adyna aşyk bolanyň,
Dünýä üçin ýüregiňde gam bolmaz.

Şahyr "Bilen" şygrynda birek-birege süýji sözli bolmaklygyň, biderek ýere adamyň göwnüne degmezligiň tarapynda durýar:

...Är öýüne är geler mylakat görse,
Ýüz tapmasa, gelmez çagyrmak bilen.

3. ZELILI WE MAGTYMGULY:
Zeliliniň poeziýasy hakyky manysyndaky halk poeziýasydyr. Zelili Magtymgulynyň watançylylygy hem gumanistik, öwut-nesihat häsiýetli pikirlerini dowam etdirip, şol pikirleriň edebiýatda kämilleşilmegine öz mynasyp goşandyny goşupdyr.
Zeliliniň döredijiliginde Magtymgulynyň stili, dili, çeper obrazlary we goşgy düzüşiniň täsiri aýdyň duýulýar. Zeliliniň käbir goşgularynda Magtymgulynyň şygyrlarynda ýöredilýän many taýdan gaty ýakynlaryny görmek bolýar. Mysal üçin, Magtymguly:

... Pygambsr ornunda oturan kazy,
Para üçin elin aça başlady

-diýen bolsa, Zelili;

... Eý ýaranlar, şu zamanda
Diwan işi para döndi

-diýip, olary halkyň öňünde masgaralaýar.

4. Zeliliniň döredijiliginiň ähmieti:
Zeliliniň döredijiligi şol döwrüň taryhy, ykdysady, jemgyýetçilik ýagdaýy bilen berk baglydyr.
Ol öz ilini-gününi söýen, bütin düşünjeli ömrüni onuň abadanlygyna bagyşlan watançy şahyrdyr. Onuň goşgularynyň dili, çeperçilik serişdeleri halkydyr.
Zeliliniň asyrlardan bize gelip ýeten lirikasy uly hazynadyr.