https://gyzgyn.com/teg/rezisyor Powered by Gyzgyn https://gyzgyn.com/143/hojaguly-narlyyew 21-nji ýanwarda türkmen kino sungatynyň iň görnükli wekillerinden biri, režissýor Hojaguly Narlyýew 75 ýaşady. Onuň ady tas ýarym asyr bäri kino söýüjileriň dilinden düşmän gelýär. <br /> Hojaguly Narlyýew 1937-nji ýylyň 21-nji ýanwarynda öňki Gyzylarbat bilen Gazanjygyň arasyndaky Goç obasynda dünýä inipdi. Ol 1960-njy ýylda Bütinsoýuz Döwlet kinomatografiýa institutynyň operatorçylyk fakultetini tamamlady hem “Türkmenfilm” kinostudiýasynda işe iberildi. Şol döwürdenem ol dürli filmleri surata düşürmek işine başlady.<br /> <br /> Hojaguly Narlyýewiň ilkinji uly işi “Şükür bagşy” filimine operatorlyk boldy. Bu film 1963-nji ýylda ekrana çykdy. Belli kino režissýory Bulat Mansurow tarapyndan döredilen bu film ýüzugra uly meşhurlyga eýe boldy.<br /> Owaly bilen, bu filme şol döwürde Bişkek şäherinde geçen Bütinsoýuz kinofestiwalynda birnäçe baýrak berildi. Yzysüre ol film barada dünýä belli ýazyjy Çingiz Aýtmatow “Gylyjy azala öwren saz” diýen at bilen düýpli makala ýazdy. Şol bir wagtyň özünde, filimi döredenleriň hatarynda onuň operatory Hojaguly Narlyýewiň ady-da dile düşdi.<br /> <br /> Soňra ol Ýuriý Trifonowyň romany esasynda surata düşürilen we 1966-njy ýylda ekrana çykan “Teşneligiň gandyrylyşy” filminiň operatory boldy. Filmiň operatorlyk işi üçin H. Narlyýewe Bütinsoýuz kino festiwalynda aýratyn diplom berlipdi. Şol filmde hem ol ilkinji gezek aktýor hökmünde surata düşüpdi.<br /> 1968-nji ýylda ekrana çykan, belli ýazyjy Andreý Platonowyň powesti esasynda döredilen “Gyrnak” filminiň operatory hem Hojaguly Narlyýew bolupdy. Bu klassyky eserleriň surata düşüriliş işlerine aktiw gatnaşan Hojaguly Narlyýew üçin bu tejribäniň aýratyn döredijilik mekdebi bolandygyny çaklasa bolar.<br /> <br /> Hojaguly Narlyýewiň ilkinji režissýorlyk işi balykçylar durmuşyndan gürrüň beýrän “Gämiçiniň jany bir” diýen çeper filmi bolupdy. 1972-nji ýylda bolsa, ol “Gelin” filmini döretdi. Bu filmiň wakasy örän sada. Adamsy urşa giden ýaş gelniň öz gaýyn atasyna hyzmaty hem adamsyna, ojagyna wepalylygy, onuň beýik enelik arzuwy beýan edlýär. İňňän milli häsiýete eýe bolan, örän az sözli hem çuň mazmunly bu film şol dörän ýylynda yzly-yzyna 4 halkara baýragyna mynasyp bolupdy. Oňa 1973-nji ýylda SSSR-iň Döwlet baýragy berildi. Bu şo döwürdäki iň uly baýraklaryň biridi.<br /> Şwesiýada ýaşayan türkmen ýazyjyzy Akmuhammet Welsapar H.Narlyýewiň bu milli filmleriniň ähmiýetine ýokary baha berip, şeýle diýdi: “Hojaguly Narly ‘Gelin’ hem ‘Pyragy – bagtdan jyda düşen’ filmlerinde Alty Garly bilen Bulat Mansurow ýaly zehinli hem tejribeli režissýorlaryň ýoluny dowam etdi. Hojaguly Narly, aýratynam, ‘Gelin’ filminde özüniň hakyky dörediji adamdygyny, hakyky milli türkmen kinorežissýorydygyny görkezdi”.<br /> Magtymguly Pyragynyň ýaşlyk ýyllaryndan gürrüň berýän “Pyragy – bagtdan jyda” düşen filmi türkmen kino sungatynda ilkinji giň ekranly çeper kartina bolupdy.<br /> <br /> Bu gürrüňi edilýän filmlerden daşary, ol türkmen zenanlarynyň durmuşyny hem ruhy dünýäsini açyp görkezýän “Ýok diýmegi başar” we “Aýal ata çykanda” filmlerini-de döretdi. Şol döwürlerde ol belli gyrgyz ýazyjysy Çingiz Aýtmatowyň “Asyrdan-da uzaga çeken gün” romany esasynda “Mankurt” filmini surata düşürdi.<br /> Nojaguly Narlyýewiň tomaşaçylara mälim bolan soňky işlerinden biri bolan “Enäniň sesi” filmini ol 2010-njy ýylda surata düşürdi.<br /> <br /> Garaşsyzlyk ýyllarynda köpsanly beýleki döredijilik edaralary bilen birlikde “Türkmenfilm” kinostudiýasy hem ýapyldy, onuň işgärleriniň köpüsi bolsa döredijilikden gyrakladylyp, goldawsyz galdyryldy.<br /> Bu ýagdaý, öz gezeginde, köp döredijilik işgärleriniň ýurdy terk edip, başga ýurtlarda öz bagtlaryny synamaklaryna sebäp boldy. Zehinli kino režissýory Hojaguly Narlyýew hem indi köp ýyllar bäri Orsýetde ýaşaýar. <br /> Hojaguly Narlyýew ýaly tejribeli kino işgärleriniň gaýtadan Türkmenistana gaýdyp baryp, täze milli filmleri döretmeklerine ýol açylar diýip garaşyp bolarmy diýip berlen soraga ýazyjy Akmuhammet Welsapar: “Meniň şoňa ynanasym gelýär. Sebäbi Hojaguly Narly ýaly adamlaryň ykbaly diňe olaryň öz ykbaly däl, ol halkyň ykbaly bilen baglanyşykly, biziň hemämiziň ykbalymyz bilen baglanyşykly. Hojaguly Narly, şonuň ýaly ýurduň öz içinde dilleri lal edilen adamlaryň müňlerçesi döredijilige, halkyň durmuşyna gaýdyp gelmese, Türkmenistan üçin hakyky ruhy janlanyş başlandy diýip bolmaz” diýip, jogap berdi. hojaguly narlyyew,kino,rezisyor,aktyor,halk artisti durdy 143 112 3 0 0 0 429 Biýografiýa https://gyzgyn.com/143/hojaguly-narlyyew Mon, 04 Jun 2018 07:23:53 +0000 https://gyzgyn.com/142/kerim-annanow Kerim Annanow 1958-nji ýylyň güýzünde Aşgabatda dünýä indi. Ol tanymal kino aktýory Baba Annanowyň hem teatr aktrisasy Ogulbossan Rejebowanyň maşgalasyndaky ilkinji çagady. Ol orta mekdepden soň, Türkmen döwlet uniwersitetiniň rus filologiýasy fakultetini tamamlady. Emma soňy bilen kinostudiýada işläp başlady.<br /> Kerim Türkmenistanyň halk artisti Halmämmet Kakabaýewiň “Laçyn” filminde baş rolda oýnap, kakasy – Baba Annanow bilen bilelikde surata düşdi. Soňy bilen-de kakasynyň režissýorlyk eden “Kärizgenler” filminde keşpleriň birini janlandyrdy.<br /> Täjigistanda surata düşürilen “Adam sypatyny üýtgedýär” atly köp görnüşli telefilmde hem Kerim kakasy bilen bile oýnap, olar bir ynsanyň ýaşlyk hem kämillik ömrüni döretdiler.<br /> Kerim Annanowy ýakyndan tanan, onuň egindeşi ýazyjy Akmuhammet Welsapar Kerim Annanowyň dünýäden ötmeginiň türkmen kino sungaty üçin uly ýitgi bolandygyny aýdyp, onuň ‘uly zehine” eýe bolandygyny hem belläp geçdi.<br /> Akmuhammet Welsapar 1980-nji ýyllaryň ortalarynda Kerim Annanow bilen bir keşbi janlandyrmak üçin synag-bäsleşigine gatnaşandyklaryny ýatlap, şeýle gürrüň berdi:<br /> “Kerim biziň hemmämizden ökde geldi. Men şonda Kerimiň ýeňşine, onuň bir bäsdeşi hökmünde begendim. Sebäbi Kerim şeýle bir zehinli artistler maşgalasynda önüp-ösenden soň, onuň artistlik zehini, başarnygy, tejribesi biziň hemmämiziňkiden ýokary geldi. Ol görnüp durdy. Beýle bäsdeşiň ýeňşine begenmezlik, ony goldamazlyk mümkin däldi”.<br /> Soňlugy bilen Kerim Annanow özbaşdak döredijilik ýoluna başlap, “Ýeňi ýoluk”, “Bastiýon” we birnäçe filmlerde keşpleri oýnaýar. Onuň kakasy bilen režisýorlyk eden we esasy keşpleriň birini oýnan “Zöhre-Tahyr” filmi Halkara kinofestiwallarynda baýrakly orunlara-da mynasyp bolupdy.<br /> Kerim Annanow gazak, özbek, gyrgyz, täjik kinostudiýalarynda surata düşürilen ençeme filmlerde dürli keşpleri döredip, tomaşaçylaryň gyzgyn söýgüsini gazanýar. 1984-nji ýylda bolsa Moskwa gidip, kinorežissýorlyk ugry boýunça ýokary bilim aldy.<br /> Baba Annanowyň hekaýasy esasynda surata düşüren “Güýz” aýratyn söýgä mynasyp boldy. Bu filmde baş rolda oýnamak üçin, dünýä belli mergen, Rim olimpiadasynyň kümüş medalyny gazanan Marat Nyýazowy saýlap aldy hem oňa ýaşy gaýdyşan, durmuşda ýeke galan bir sada ynsanyň keşbini döretmäge mümkinçilik açdy. Filmiň režisýory Kerim Annanow hem, ýaşulynyň rolunda oýnan Marat Nyýazow hem köpçüligiň söýgüsini gazandy.<br /> Kerim Annanow dokumental filmlere-de aýratyn üns berdi. Bu ugurda türkmen ahalteke atlary baraky filmini ýatlamak gerek.<br /> Soňky döwür Kerim Annanow &quot;Oguzhan&quot; kinostudiýasynda işleýärdi. Ýakynda onuň režisýorluk etmeginde “At – Myrat” diýen film ekrana çykdy. Emma ýazyjy Akmuhammet Welsapar garaşsyzlyk ýyllary Kerim Annanowyň öz zehinini doly açmagyna çäkli mümkinçiligiň bolandygyny aýdýar.<br /> “Garaşsyzlyk döwründe biziň zehinli artistlerimize, režisýorlarymyza öz zehinini ösdürmäge, täze-täze filmleri döretmäge mümkinçilik bolmady diýen ýaly. Olara diňe ýokardan görkezme bilen filmler aldyrlyp başlandy. Bu-da, elbetde, zehinli adamyň zehinini duşaklaýar, baglaýar&quot;.<br /> Şol bir wagtda, Kerim Annanowyň beýik adamkärçiligini-de ýatlaýarlar. Kakasynyň ýegre dosty, belli kino aktýory Artyk Jallyýewe soňky ýyllarda onuň uly ýardam edendigini belleýärler. Şol beýik şöhratyna seretmezden, Artyk Jallyda resmi at hem ýokary dereje ýokdy, şonuň üçin ol ýeterlik medisina kömegini hem maddy ýardam alyp bilmedik wagtynda, oňa Kerim Annanow hossarlyk etdi.<br /> Kino sungatynyň öňünde bitiren uly hyzmatlary üçin, ol “Garaşsyz Türkmenistana bolan beýik söýgüsi üçin” ordeni, “Gaýrat”, “Watana bolan söýgüsi üçin” medallary bilen sylaglandy. K.Annanowyň ýogalmagynyň öňýany, agyr ýatan günleri oňa “Türkmenistanyň halk artisti” adynyň hem berlendigi aýdylýar. Belli türkmen kino aktýory hem režisýory Kerim Annanow 58 ýaşynda dünýäden ötdi. kerim annanov,kino,aktyor,rezisyor,halk artisti durdy 142 139 6 3 0 3 429 Biýografiýa https://gyzgyn.com/142/kerim-annanow Mon, 04 Jun 2018 07:15:32 +0000