Gyzgyn - "krizis" teg entryler

Türkmenistanda dollaryň kursy 22 manada ýetdi

josgun — Sun, 27 May 2018 23:57:31 +0000

ABŞ-nyň pul politikalaryna prosentleri götermek bilen berk kemer urmagy bütin dünýäde dollaryň walýutasyny gymmatlatdy. Munuň netijesi Türkmenistandan has hem çuňdan duýuldy. Bilşiňiz ýaly Türkmenistanyň Merkez Banky dollar-manat walýutasyny döwlet kursy boýunça $1=3.5manat edip berkidipdi. Ýöne garabazarda dollaryň walýutasy her geçen gün güýçlenýär. Şu wagt Türkmenistanda dollaryň “gara bazardaky” nyrhy ýene rekord derejelere ýetip, 1 amerikan dollary Aşgabatda 22 manada, Daşoguzda 23 manada barabar boldy.
Bu göz hatarynda önüm we harytlarda inflasiýa hem döretdi. Mysal üçin, 1,5 litrlik çüýşdedäki “Berzeňňi” suwy geçen hepde 1 manatdan 3,5-4 manada çenli gymmatlady. Nahar duzynyň bir gaby mundan bir aý owal 2 manat bolan bolsa, häzir 26 manatdan satylýar. Etiň 1 kilogramy 18 manatdan 23-25 manat aralygynda göterildi. Tüwiniň 1 kilogramy bahasy bolsa 12 manatdan 15 manada çykdy.
Türkmenistanda ykdysady krizisin netijelerini azaltmak üçin çaltrak ykdysady reformlar güýje girizilmeli. Daşary ýurt inwestorlaryny ýurdumyza çekmek üçin gerekli politikalar ýola goýulmaly. Prezidentimiz Gurbanguly Berdimuhamedow maliýe we ykdysadyýet ministri Batyr Bazarowa berk käýinç berip, zähmet haklarynyň artdyrlmalydygyny ýatlatdy.

ÇEŞME: TM Hronika

Türkmenistandan başga döwletlere göçýänleriň sany barha köpelýär

nazaroff — Wed, 07 Mar 2018 06:09:13 +0000

Türkmenistanda 2016-dan bäri dowam edýän ykdysady krizisiň ýykyjy netijeleri ýüze çykyp başlady. 1 ýanwar 2017-den 31 dekabr 2017-ä çenli alynan statistiki maglumatlara görä Türkmenistandan başga döwletlere göçýänleriň sany beýleki ýyllaryň ortaçasyna görä 12 esse köpelipdir. Bilşiňiz ýaly 18-45 ýaş aralygyndaky ilat işe ukyply hasaplanylýar. Bu ilatyň 44% daşary ýurtlarda ýa okamana ýa-da işlemäne resmi ýa-da resmi bolmadyk görnüşlerde göç edipdir. Bu 44%-iň 25%-e golaýy Türkiýä, 17%-ä golaýy Rossiýa ýa-da Ukraina, galan 2% bolsa beýleki döwletlere göç edipdir. Türkmenistandan Türkiýäniň Istanbul şäherine göçýänleriň sany 1 ýylda 45%-a, Orsýetiň Wolgograd şäherine göçýänleriň sany bolsa bir ýylda 81%-a barabar köpelipdir.
Bilişiňiz ýaly Türkmen raýatlary wiza alman Türkiýä 30 günlügine gelip bilýärler, Aşgabat aeropordyndaky Türkmen migrasiýasyndan geçip bilseler bolany, yza dolanmak ortaça 4-5 ýyl. Bu wagt içinde Türkiýede işläp pul ýygnap şeýdip yza dolanýarlar.
Gidýänleriň 38%-e golaýy talyp wizasy bilen gelselerem, daşary ýurda çykýanlaryň 97%-i işleýär. Sebäbi ata-enesi Türkmenistandan talyp ogul-gyzlaryna pul ugradyp bilenok. Gereksiz bir uzyn prosedura we banklarda uzyn oçerdlar bar.
Bu ykdysady krizisi çözmek gaty kyn my? Däl. Ýöne muny bilýänlere, daşary ýurtlarda okap alym derejesine ýetişen ýaş ekonomist Türkmen raýatlaryna bu wezipe berilenok. Türkmenistanda bütin wezipekler doly. Bir tarapda kresla oturan, pensiýa wagty gelse-de turasy gelenok. Beýleki tarapda, her aý ministr, başlyk we wezipeler çalşylyp dur. Hukuk bakalwr derejeliler, ekonomist bolup ýör, ykdysadyýetçiler başga wezipelerde. Uzyn gepiň gysgasy, balyk başyndan porsar.

Polimex kompaniýanyň başlygy Türkmenistany terk etdi

DrWaltBishop — Tue, 27 Feb 2018 00:32:38 +0000

Türkiýäniň “Polimex” gurluşyk kompaniýasy Aşgabat-Türkmenbaşy arasynda türkmen hökümeti bilen baglaşylan şertnama esasynda gurýan ýokary tizlikli we tölegli ýolunyň gurluşygynda alyp barýan işlerini bes etdi. Sebäbi Türkmen häkimiýetleri Türk kompaniýasynyň başlygy Erol Tabança bu ýoly kompaniýanyň öz maliýe hasabyna gurmagy we soňra täze ýoluň geljekde getirjek girdejileri bilen firmanyň eden harajtlaryny ýuwaş ýuwaşdan tölenmegini teklip etdiler.
Emma Polimex bu teklibi 3 sebäpten ötrin kabul etmedi. Birinjisi, edilen harajatlaryň gelejekdäki girdeýjiler bilen haçan doly yza ödejekdigi kesgitlemek kynş belki 5 yýl, belki 10 yýl, belki de hiç. Ikinjisi, Polimex we beýleki köp sanly gurluşyk firmalar türkmen tarapyndan bireýýäm eden işleri we tabşyran desgalary üçin hem özlerine düşýän pullaryny Türkmenistandaky ykdysady we dollar krizis sebäpli doly alyp bilmediler. Hususan-da olar Aşgabatda gurlan täze aeroport we Aziada-2017-ä gabatlap guran desgalary babatda doly hasaplaşyp bilmediler.
Erol Tabança maliýe kynçylyklary bilen baglylykda türkmen tarapy bilen hyzmatdaşlygy bes etmek we ýurdy terk etmek kararyna geldi.
Türk kompaniýasynyň başlygynyň hususy uçary dekabryň aýagynda Aşgabat aeroportunda saklandy. Türkmen häkimiýetleri, baglaşan şertnamalaryny ýerine ýetirmän, ýurtdan gaçyp gitmekde aýyplap, Tabançanyň uçup gitmeginiň öňüni almaga çalyşdylar. Tabançanyň janpenalary bilen türkmen tarapynyň wekilleriniň arasynda ýakalaşma çenli barlyp ýetildi. Diňe Aşgabadyň häkimi Şamuhammet Durdylyýewiň gatyşmagy we Tabançanyň ýakyn wagtda dolanyp gelip, ähli meseläni çözmegi wada bermegi dartgynlyklaryň gowşamagyna hem-de “Polimex” kompaniýasynyň başlygynyň Türkmenistandan çykyp bilmegine ýol açdy.
Beren wadalaryna garamazdan, Tabança yzyna gelmedi we Türkmenistan bilen arada dörän meseleleri çözmegi öz orunbasary Abdullah Gözenere tabşyrdy. Emma Gözener hem bu wezipäni ýerine ýetirmegi başarmady we, problemalary seljermegi Erol Tabançanyň dogany Guwene (Guwen Tabança) tabşyryp, ýanwarda ýurdy terk etdi. Güwen Tabança bolsa Türkmenistany fewralda terk etdi.
Sözi edilen bu awtobanyň gurluşygynyň başlanýandygy baradaky habarlar türkmen metbugatynda 2017-nji ýylyň oktýabr aýynyň başynda çap edildi.
Ýol gurluşygynyň işleri Aşgabat-Owadandepe uçatogynda, Gökdepeden uzak bolmadyk Garry käriz we Goç obalarynyň golaýynda başlandy. Bereketde (ozalky Gazanjyk) edara jaýynyň gurluşygyna başladylar. Soňky wagtlarda, hünärmenleriň pikirine görä, işler ýoluň iň kyn böleklerinde, Owadandepeden günbatara öwrülýän ýerinde alnyp baryldy. Bu ýerde ýoluň 60 kilometre golaýy gumuň içinden çekilmelidi.
Häzir ähli iş togtadyldy. Işçiler iş ýerlerini terk etdiler. Ýoluň iş alnyp barlan ýerleriniň her bölegine türkmen we türk taraplaryndan gurluşyk tehnikasyny we kömekçi jaýlary goramak üçin bir wekil galdyryldy.

Daşoguzda Dollar Gara Bazarçylary (Walýutçikleri) awlanýar.

nazaroff — Thu, 15 Feb 2018 13:57:43 +0000

“Gara bazarda” dollaryň kursy birden aşak gaçdy. Eger 10-njy fewralda bir dollaryň bahasy 14-15 manada ýeten bolsa, häzir dollar 10 manada golaý bahadan satylýar.
14-nji fewral güni irden MHM-niň we Daşoguz polisiýasynyň işgärleri şäheriň merkezi bazary “Baý bazarda” walýutaçylary tutmak boýunça reýd geçirdiler. Alynan maglumatlara görä, reýd netijesinde bikanun walýuta operasiýasyny geçirýän adamlaryň azyndan 6-sy tutuldy.
Gizlenmäge ýetişen walýuta söwdagärleri başga bazarlarda ýerleşdiler ýa-da, diňe ynamdar adamlar bilen işleşip, öýlerinde söwda edýärler.
Walýutaçylaryň arasynda banklar bilen ilteşikli adamlar hem bar. Olara tutha-tutlugyň üç günläp dowam etjekdigini duýdurdylar we öýlerinden çykmazlygy maslahat berdiler.
Reýdler netijesinde dollaryň bahasy 9,60-dan 10,40 manada galdy.

ÇEŞME: Türkmenistanyň Hronikasy

Türkmenistanda dermanlaryň bahasy bir ýylda 50% gymmatlady

josgun — Tue, 13 Feb 2018 11:07:38 +0000

Türkmenistanda dermanlaryň bahasy bir ýylda 50% gymmatlady. 2017-nji ýylyň dekabrynda berlen syndan bäri dermanlaryň bahalary ýene-de gymmatlady.

Mysal üçin:
Gerbion (sirop, 150 mg) – 26 manatdan 31 manada çenli gymmatlady (+19,23%)
Panangin Forte (60 tabl.) – 38-dan 55-e galdy (+44,74%)
Biferon (3) 1.000.000 ME – 96-dan 105-e çenli (+9,38%)
Analgin 500mg/2mg (10 ampul) – 11-den 15-e (+36,36%)
Dimedrol 1ml (10 ampul) – 15-den 25-e (+66,67%)
Naklofen 75ml/3ml (5 ampul) – 20-den 22-ä (+10%)
Ketonal 100ml/2ml (10 ampul) – 43-den 47-1 (+9,3%)

Umuman alnanda, dermanlaryň bahalary 2016-njy ýylyň ýagýayndan bäri 45,7% gymmatlady. Ýöne dermanlaryň bahalary häzirki günlerde ozalkylara garanda has çalt ýokarlanýar. Mysal üçin, 2017-nji ýylyň birinji ýarymynda olar 18% gymmatlady, soňky üç aýda bolsa, eýýäm 19% gymmatlady. Esasy gymmatlaýyş ýanwar aýynda boldy, şol wagt ýurduň “gara bazarlarynda” dollaryň bahasy birden ýokary galdy. Ýurduň ýaşaýjylary, dollaryň bahasynyň ýokarlanmagy hem-de benziniň 50% gymmatladylmagy sebäpli, nyrhlaryň ýene-de ýokarlanmagyna garaşýarlar.
2017-nji ýylyň noýabrynda saglyk ätiýaçlandyrmasynyň bahasy hem 50% ýokarlandy – aýlyklardan 2% tutulan bolsa, 3% prosent tutulyp başlandy. Şol bir wagtda, saglyk ätiýaçlandyrmasy bolan halatynda ýeňillikli bahadan alyp bolýan dermanlaryň sanawy 3 esse azaldyldy. Fewral aýynda alynan statistikalara görä bejeriş-diagnostika merkezilerinde edilýän hyzmatlaryň bahasy hem ýokarlandy. Mysal üçin, ozal MPT 200 manada duran bolsa, indi 270. UZI-niň bahasy 30 manatdan 50 manada galdy.

ÇEŞME: Türkmenistanyň Hronikasy

Dollaryň “gara bazar” kursy resmi kursdan eýýäm üç esseden gowrak gymmatlady

nazaroff — Sun, 14 Jan 2018 22:23:53 +0000

Aşgabatda ABŞ-nyň dollarynyň “gara bazar” kursy 11,0-11,3 manada çenli ýokarlandy.

Amerikan walýutasy soňky gezek 2017-nji ýylyň dekabrynda rekord derejede gymmatlady, şonda “gara bazarda” 1 ABŞ dollaryny 10,4 manada satyn alyp bolýardy. Dollaryň resmi kursy ozalkylary ýaly, $1 – 3,5 manat bolmagynda galýar.

Şunuň bilen baglylykda, “Türkmenistanyň Hronikasynyň” redaksiýasyna daşary ýurtlarda dowam edýän pul nagtlaşdyrmak kynçylyklary barada maglumatlar gelip gowuşýar. Belki-de şu faktyň özi hem dollaryň kursunyň ýokarlanmagyna sebäp bolandyr.

Gelýän maglumatlardan (hat awtoryň ýazyşy ýaly getirilýär):

“Täze ýyldan studentlere $1000 iberip boljagyny wada berdiler, emma fakt boýunça hiç zat we biz öz kartymyzdaky pullary hem kynlyk bilen çekýäris”.

“Näme üçin biz öz gazanan pullarymyzy çekip bilmeýäris, hökümet bolsa bu barada dymýar? Siz we siziň guramaňyz hökümet bilen bu barada hiç hili gürleşip bilmeýärmi? Olar näme üçin halky beýle köseýärler?”

“Tapgyr birnäçe gün bäri pul çekip bolmaýar, ýogsa bankda günde 50 dollardan çekip bolýar diýýärler. Eger puluňy bir gün alyp bolsa, indiki gezek diňe birnäçe günden alyp bolýar, galan wagtlar baglanýar. nagt däl pul meselesinde hem şol bir problema”.

“Iki hepdede 150$ nagt pul çekdim. Bankomatyň başynda her gün durdyk, emma şondan soň bolmady. 3 gezek $50-den pul çekdik. Magazinde diňe bir gezek 80 dollarlyk hasaplaşyk geçirip bildik”.

“Meniň pul geçirmek meseläm örän ýiti dur. Näme üçin men garyndaş däl adamlara pul geçirip bilmeýärin? Näme üçin şol bir meňzeş familiýa bolmaly? Mesele şunda, meniň enem keselledi, men onuň bejergisi üçin pul geçirip bilmeýärin (ol häzir reanimasiýada). Men onuň jorasyna pul geçirjek bolýaryn, emma enemiň jorasy maňa banka barandygyny, emma özüne hiç hili pul alyp bilmejegini aýdandyklaryny gürrüň berdi. Bu nähili eden-etdilik? Ahyrynda men aeroporta gidip, Aşgabada gidýän adamlardan eneme pul eltmeklerini soramaga mejbur boldum”.

ÇEŞME: TÜRTKMENİSTANYN HRONİKASY

Türkmenistanda talyplaryň stipendiýalary togtadylýar

josgun — Mon, 18 Dec 2017 22:06:09 +0000

Täze ýylyň ýanwar aýyndan ýa-da täze ýylyň sentýabr aýyndan talyp haklarynyň ýatyryljakdygy barada myş-myşlar aýdylýar. Bu maglumatlara görä, uniwersitetlerde talyplara “Men öz alýan talyp hakymdan ýüz öwürýärin. Sebäbi meniň talyp hakyna mätäçligim ýok” diýip, talyplara arza ýazdyrýandygy aýdylýar.
Türkmenistandaky ykdysady krizis sebäpli kynçylyklar barha artýar. Näme bolsa halka bolýar, göbegi ýagly başlyklar bolsa mes körpeçäniň aşagyndaky dollarlaryna dollar goşup otyr. Indi talyplaryň hakyna hem göz dikdi açgözler. Talyp haky ýetim hakyna deňeçerdir. "Alsaň ýetimiň ahyny, senden çykar ahyry" diýlen bir söz bar.

Daşary ýurtlardaky talyplara pul ugratmak gaty kynlaşdy

nazaroff — Wed, 13 Dec 2017 10:55:07 +0000

Türkmenistan taryhynyň iň agyr ykdysady krizisini tejribe edýär. 2015-de başlan dollar krizisi Türkmen ekonomiýasynyň ähli pudaklarynda giňişleýin duýulýar. Kynçylygyň iň agyryny bolsa daşary ýurtlarda okap yören talyplar çekýär.
Bilişiňiz ýaly ata-eneler daşary yurtlara okap ýören talyp ogul-gyzlary üçin okuw tölegleriniň ýanynda olaryň kwartira kreýleri, iýim-içimleri, geýim-gejimleri we transportlary ýaly birnäçe durmuş we ýaşaýyş çykdaýjylary üçin aýlyk pul ugradýardylar. Bu pullary köplenç Türkmen banklaryndan western union hyzmaty arkaly aýlyk maksimum limit 1000 dollar ugradylýardy.
Soň bu limiti 500 dollara düşüripdiler. Bir mahallar 200 dollara hem düşdi. Birnäçe gün öňräk bolsa bu hyzmat barada has hem täsin bir karar ýörgünlige goýuldy. Bu karara laýyklykda, banklar ata-enelerden çagalarynyň talyp hatlaryny getirmegi soraýarlar. Ýöne bu hata hökmany suratda daşary ýurtlardaky Türkmenistan konsollygynyň "gök" peçadyny goýuldurmak hem şert. Bolmasa kabul edenoklar. Bärde näme täsinlik bar diýýänlere, jogabym 2 täsinlik bar. Birinjisi, daşary ýurtlaryn ählisinde Türkmen konsollygy ýok. Ikinjisi, Türkmenistan konsollygy bolan döwletleriň-de dineje paýtagt şäherlerinde konsollyk bar. Meselem, Türkiýäniň Adana şäherinde okap ýören bir Türkmen talyby okuw hatyna Türkmenistan konsollygynyň peçadyny goýdurmak üçin ýörite paýtagt Ankara ýa-da Istanbula 10-18 sagat maşyn ýoly çekmeli bolýar. Galyberse-de biziň konsollygymyz oçert we beyleki işleriň köplügi sebäpli peçaty şol talap edilen güni goýduryp almak gaty kyn, peçady goýup bermek birnäçe gün wagt alýar.
Ine krizise çözgüt diýip maliye ministrligindäki "professorlaryň" tapan çäresi. Gaty gyzykly zat, tomaşa edip, el çarpaýmaly. Berekella.

Aşgabatda dollaryň bahasy rekord derejä galdy

DrWaltBishop — Fri, 08 Dec 2017 04:21:42 +0000

Türkmenistanda dowam edýän walýuta krizisinde täsin wakalar bolup geçýär. Ýadyňyza düşýän bolsa, VISA firmasynyň bergileri sebäpli türkmen kartlaryna hyzmat etmegini bes edipdi. Munuň netijesinde Türkmenistanyň gara bazarlarynda dollaryň nyrhy kesgin ýokary galdy. Häzirki pursatda Aşgabatda bir dollar üçin 10-11 manat aralygynda teklip edýärler. Dollaryň resmi kursy ozalkylary ýaly bir dollara 3.5 manat bolmagynda galýar. Türkmenistanyň ykdysady işleri we maliýe ministrleriniň ýany bilen Merkez Bank başlyklary hem çäresiz bu ykdysady krizisi entegem çözüp bilenoklar. Gaýtam ykdysady krizis bada-bat beterleşýär.

Türkmenistanda Ykdysady Krizis

nazaroff — Sat, 02 Sep 2017 13:49:06 +0000

Türkmenistanda ykdysady ýagdaý 2016-da ABŞ-nyň dollar syýasaty, Rossiýa-Eýran-Türkmenistan gaz hyzmatdaşlyklarynyň durmagy, Gaz bahalarynyň arzanlanmagy we Know-How tehnologiýalarynyň Türkmenistana integrasiýony sebäpli peselip başlapdy. 2017-nji ýylda bolsa, bu krizis hasam täsirini görkeziň başlady. Dollar alym-satymy togtadylmagy ykdysady krizisi hasam güýçlendirdi.Türkmenistanyň Merkez bank hasaby bilen 1$ =3.5 TM, garabazarda bolsa bu iki esse köp (1$=7.0TM). Aziýada geçýänçä Türkmen syýasatçylar ykdysady ýagdaýlaryň hasam peselmegini durdurmak üçin ellerinden gelýän hemme zady edýänligine ynanýan. Ýöne asyl sorag, Aziýada-dan soň Türkmen ykdysadyýetini nähili ýagdaýlar garaşýar. Bu soraga jogaplaryňyzy, pikirleriňizi, bu ykdysady krizisiň sebäpleri we bu krizisden çykmagyň ýollaryny maslahatlaşalyň.